2022 August 10 - چهار شنبه 19 مرداد 1401
نکته هایی در حدیث قرطاس
کد مطلب: ١٢٥٨٢ تاریخ انتشار: ١١ خرداد ١٤٠١ - ١٨:٤٥ تعداد بازدید: 19
دروس خارج » فقه الحکومه
نکته هایی در حدیث قرطاس

جلسه پنجاه و سوم 17 /11 /1400

  

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه پنجاه و سوم 17 /11 /1400

موضوع:  نکته هایی در حدیث قرطاس 

اللهم صل علی محمدٍ وآل محمد وعجل فرجهم اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین و هو خیر ناصر و معین الحمدلله والصلاة علی رسول الله وعلی آله آل الله لاسیما علی مولانا بقیة الله واللعن الدائم علی اعدائهم اعداء الله إلی یوم لقاء الله، وَ أُفَوِّضُ أَمْري إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصيرٌ بِالْعِباد حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكيل‏ نِعْمَ الْمَوْلى‏ وَ نِعْمَ النَّصير

پرسش:

استاد قبل از قاضی ابو یوسف_شاگرد ابو حنیفه_ بنی امیه و بنی عباس به چه فقهی عمل می‌کردند؟

پاسخ:

قبل از قرن هشتم فقه ثابتی نداشتند بلکه ده – دوازده نفر فقیه داشتند، بعضی ها به فتوای طبری عمل می‌ کردند. بعضی ها به فتوای شعبی عمل می‌ کردند. تا در قرن هفتم یک حاکمی در مصر دید که هر قاضی دارد طبق فتوای یک آقایی حکم می کند و این نظم جامعه را بهم زده است.

ایشان گفت تمام قاضی هایی که این چهار مذهب را قبول نداشته باشند حق قضاوت ندارند. ابو حنیفه، مالک، شافعی و حنبلی. قرن هفتم و هشتم بود که این چهار تا مذهب به وجود آمدند و إلا قبل آن در هرج و مرج بودند.

این ها کاری کردند که دنیای با این عظمت و چندین میلیارد مسلمان اختلاف و درگیری داشته باشند و از طرف دیگر دشمن هم اموال مسلمان ها را به غارت می برد.

مشکل هم این است که هیچ یک ازآنها حاضر به مناظره نیستند ما خیلی تلاش کردیم یک مناظره‌ ای‌ بگذاریم. آقایان مراجع سال 92 یا 93 بود حاج آقای مکارم، حاج آقای صافی، حاج آقای سبحانی اعلام کردند ما حاضریم با مفتی اعظم وهابی مناظره کنیم، با شیخ الازهر مناظره کنیم اما هیچ یک ازآنها حاضر نشدند.

آقای ماموستا راستی که تقریبا از علمای باسواد استان کردستان است ایشان یک روز قم در دفتر ما بود گفتم آقا بیایید یک برنامه بگذاریم علمای شما و علمای ما باهم بنشینند و باهم صحبت بکنند، این اختلافات تا کی باید ادامه داشته باشد؟ بهرحال باید روزی حل بشود.

ایشان گفت: آقای قزوینی خیلی صریح به شما بگویم، علمای ما در بحث و مناظره با علمای شما توان علمی ندارند. از این حرفش خوشم آمد. این خیلی بدبختی و بیچارگی است که انسان برای عقیده خودش حاضر نیست وارد میدان علمی بشود.

سال 74 که به مکه رفته بودیم به رابطة العالم الاسلامیه در مدینه رفتیم _ رابطة العالم الاسلامیة مثل سازمان تبلیغات ما است به توان پنجاه، هم از نظر قدرت و هم از نظر مالی!_.

حدود دوازده نفر از اساتید و مفتیان دانشگاه الاسلامیه در آن جا بودند ما با این ها سه چهار ساعت بحث کردیم. من به این ها گفتم من حاضرم شما بیایید برای من ثابت کنید مذهب ابو حنیفه حق است من همین جا جلوی شما حنفی می‌ شوم و بروید صدا و سیمای خودتان را هم بیاورد من مصاحبه کنم.

بیایید ثابت کنید مالک حق است من مالکی می‌ شوم. ثابت کنید احمد ابن حنبل حق است من حنبلی می شوم. گفتم من کاملا آمادگی دارم و هیچ تعصبی هم روی مذهب شیعه ندارم. این ها یک مقداری به صورتم نگاه کردند گفتند اقا ما نمی توانیم با شما بحث کنیم، گفتند: استاد ما در دانشگاه اسلامی مدینه تدریس می کند و بعد از مغرب می آید شما آن موقع بیایید و با ایشان بحث کنید.

گفتم شما همه تان استاد هستید و تدریس دارید، مفتی هستید شما نمی توانید برای مذهب خودتان استدلال کنید این چه مذهبی است که شما دارید؟

پرسش:

چرا حضرت سید الشهداء علیه السلام حج خودشان را ناتمام گذاشتند؟

پاسخ:

مشخص است، بنی امیه تصمیم داشتند که سید الشهداء علیه السلام را در ایام حج در همان طواف یا دیگر اعمال حج بکشند و خونش هم هدر برود. بگویند در ازدحام مردم امام حسین علیه السلام کشته شد. و آن اثری که می بایست شهادت امام حسین علیه السلام برای احیای شریعت داشته باشد، نداشت.

لذا حضرت، حج خودشان را بدل به عمره کردند و حرکت کردند و اضافه بر آن ائمه (علیهم السلام) از طرف خدای عالم مأموریت و مسؤلیتی دارند، طبق آنچه که از خدای عالم به آنها مأموریت داده شده است عمل می کنند. برنامه اهل بیت علیهم السلام مثل افراد عادی نیست که تابع تکالیف عادی باشد.

البته برای این که اتمام حجت برای دیگران بشود یک سری کارهایی انجام می دهند که الگو برای مردم باشند و گرنه آن ها:

«خَلَقَكُمُ اللَّهُ أَنْوَاراً فَجَعَلَكُمْ بِعَرْشِهِ مُحْدِقِين حَتَّى مَنَّ عَلَيْنَا بِكُمْ فَجَعَلَكُمْ فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُه‏‏»

من لا يحضره الفقيه؛ نویسنده: ابن بابويه، محمد بن على، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم مصحح: غفاری، علی اكبر، ج2، ص613

این ها مظهر اتم تمام صفات ذات و اسماء و افعال الهی هستند. همان گونه که خدای عالم:

«لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَل‏»

ائمه (علیهم السلام) هم «لا یسئل عما یفعلون» یک مقدار مشکل اساسی حوزه های ما این است که روی امام شناسی خیلی ضعیف کار کرده اند. علامه طباطبایی می فرمود هنوز امام شناسی روزی حوزه نشده است. نتوانستند امام را بشناسند و خدا هم این را روزی حوزه نکرده است.

در زیارت آل یاسین می خوانیم:

«فَمَا شَيْ‏ءٌ مِنَّا إِلَّا وَ أَنْتُمْ لَهُ السَّبَبُ وَ إِلَيْهِ السَّبِيل‏»

البته نه این زیارت آل یاسین که در کتاب مفاتیح الجنان است. یک زیارت آل یاسین را مرحوم علامه مجلسی نقل کرده که در کتاب بحار الانوار است. دوستان بروند مطالعه کنند خیلی از معارف در آن موجود است.

بعضی از معارف آن از زیارت جامعه خیلی عمیق تر است.

«السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا صَاحِبَ الْمَرْأَى وَ الْمَسْمَع‏؛ فَمَا شَيْ‏ءٌ مِنَّا إِلَّا وَ أَنْتُمْ لَهُ السَّبَبُ وَ إِلَيْهِ السَّبِيل وَ الْقَضَاءُ الْمُثْبَتُ مَا اسْتَأْثَرَتْ بِهِ مَشِيَّتُكُمْ وَ الْمَمْحُوُّ مَا لَا اسْتَأْثَرَتْ بِهِ سُنَّتُكُم‏»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج99، ص93

این ها یک تعابیر خیلی سنگینی است. یا همان زیارت سید الشهدا:

«إِرَادَةُ الرَّبِّ فِي مَقَادِيرِ أُمُورِهِ تَهْبِطُ إِلَيْكُمْ وَ تَصْدُرُ مِنْ بُيُوتِكُم‏»

الكافي (ط - الإسلامية)؛ نویسنده: كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، محقق/ مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الاسلامیة، ج4، ص577، بَابُ زِيَارَةِ قَبْرِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ (علیه السلام)، ح2

لذا روح عالم هستی امروز حضرت ولی عصر علیه السلام است. هر وجودی و کمال وجودی از طرف ذات حق بخواهد به خلائق برسد توسط حضرت می رسد. عبادتی هم بخواهد بالا برود بواسطه حضرت است.

پرسش:

استاد در سوره صافات: (سَلامٌ عَلى‏ إِلْ‏ياسين‏) آمده منظور آل یاسین است؟

پاسخ:

بله منظور آل یاسین است. روایات متعدد از اهل سنت هم داریم مراد آل یاسین است.

آغاز بحث...

بحث ما در رابطه با فقه الحکومه بود که این ها گفتند ما باید در برابر حکومت ظالم، تحمل و صبر کنیم، هرگونه اعتراض خلاف شرع است، اگر حاکم گناهی هم می کند جوابش با اوست ما هم باید تحمل کنیم ثواب خواهیم برد.

یک روایتی را چندی قبل از یکی از مفتیان عربستان سعودی خواندم، می گوید اگر کسی برای تغییر حکومت قدرت داشته باشد لازم هست که حکومت را تغییر بدهد و اگر قدرت نداشته باشد باید تحمل کند. برخی گفتند این همان عقیده شیعه است.

 نه عقیده شیعه این نیست عقیده شیعه را ان شاء الله می خوانیم اصلاً مبارزه با ظلمِ‌ حاکمِ ظالم مثل نماز واجب است. چه بتوانی تغییر بدهی وچه نتوانی ، ادله اش را هم می خوانیم.

 یعنی وقتی یک حاکم ظالمی در جامعه حکومت کرد، جلوه های مبارزه با او فرق می کند. یک دفعه جلوه مبارزه این است که در برابرش لشکر کشی می شود، یک دفعه عدم همکاری است یک دفعه دعا نکردن برای او، یک دفعه کمک نکردن برای او یعنی هرگونه راضی بودن برای بقای ظالم از دیدگاه شیعه خلاف شرع و حرام است.

یعنی اگر کسی به اندازه سر سوزن در دلش راضی باشد که این ظالم، یک ثانیه عمر کند از دیدگاه شیعه این خلاف شرع است. ان شاء الله در بخش روایات شیعه قضیه صفوان جمّال را می خوانیم که امام کاظم علیه السلام فرمود تو آدم خوبی هستی ولی شترهایت را برای هارون الرشید کرایه می دهی! گفت من برای حج می دهم برای سیاحت نیست. گفت بعضی وقت ها کرایه اش تأخیر می افتد یانه؟ گفت بله گفت آیا این قدر راضی هستی که عمر هارون طولانی باشد که بدهی ات را بدهد؟ گفت بله، گفت همین اندازه کفایت می کند تو را در آتش جهنم ببرد.

یا یک کسی خدمت حضرت می آید عرض می کند یابن رسول الله من تصور می کنم که شما می گویید با حکومت همکاری نکنیم به خاطر این که داخل حکومت بشویم ظلم و جور می کنیم؛ ولی من حاضر هستم تمام زن هایم مطلقه باشند تمام کنیزهایم آزاد باشد ولی کوچکترین ظلمی انجام ندهم.

حضرت فرمود دوباره بگو، دوباره حرفش را تکرار کرد گفت این حرفی که داری میزنی از پریدن به آسمان خیلی سخت تر است. به آسمان شاید بتوانی بپری ولی این حرف تو، امکان پذیر نیست. مگر می شود کسی داخل این ها برود و از ظلم این ها بریئ باشد؟

در هر صورت ...

در جلسات قبل در مورد جنگ جمل و ... صحبت کردیم وگفتیم که بعضی از افراد به عایشه اعتراض می کردند که شما چرا در برابر امیر المؤمنین (سلام الله علیه) قیام کردی؟

سیاست اهل سنت یک بام و دو هوا است یعنی درباره یزید می گویند نباید کسی برعلیه او قیام می کرد چون بیعت با یزید، بیعت شرعی است هر کس بیعت خود را بشکند:

«مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً»

صحيح مسلم؛ اسم المؤلف: مسلم بن الحجاج أبو الحسين القشيري النيسابوري الوفاة: 261، دار النشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت ، تحقيق : محمد فؤاد عبد الباقي، ج3، ص1476، ح 1848

ولی اگر با امیر المؤمنین علیه السلام بیعت بکنند و سپس آن را بشکنند، اجتهاد می شود و یک ثوابی هم می برند. چند تا روایات از منابع اهل سنت خواندیم که عایشه می گوید من پشیمان هستم ولی:

«كان ذلك قدراً مقدوراً»

خدا این طوری مقدر کرده بود.

المحاسن والمساوئ؛ اسم المؤلف: إبراهيم بن محمد البيهقي الوفاة: بعد 320هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية  - بيروت/ لبنان - 1420هـ - 1999م، الطبعة: الأولى، تحقيق: عدنان علي، ج1، ص222 و 223

یعنی با این کار جنایات خودشان را که نزدیک 30 هزار نفر انسان در برابر حاکم منصوب مردم کشته شده_ حاکم منصوب پیغمبر نه_ حاکم منتخب مردم، قیام کردند. می گوید تقدیر الهی این چنین بوده است و همه جنایت ها را گردن مقدرات الهی می اندازد.

 اگر بنا باشد مقدرات الهی باشد دیگر آیات مربوط به محرمات و واجبات و ...بی معنا خواهد بود. نماز نمی خواند ومی گوید اگر خدا مقدر کرده بود می خواندم:

(وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا)

و اگر پروردگار تو مي‏خواست قطعا هر که در زمين است همه آنها يکسر ايمان مي‏آوردند

سوره یونس (10): آیه 99

عبارتی از ابن ابی الحدید وجود دارد که خیلی قابل تأمل است.

نکته: در کتاب درسی که بعضی ها نوشتند مطالب آن نادرست و برخلاف نظریه شیعه است.

اصلاح شده آن را هم به من دادند دیدم حتی در اصلاح شده اش اشتباهات زیادی وارد کرده اند.

در یک جا می گوید پیغمبر در عرفه خطبه خواند و مردم را به قرآن توصیه کرد. حتی عبارت«قرآن و سنت» هم نیاورده اند. حداقل اگر سنی هم بودند می نوشتند:

«كتاب الله وسنتي»

المستدرك على الصحيحين؛ اسم المؤلف: محمد بن عبدالله أبو عبدالله الحاكم النيسابوري الوفاة: 405 هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت - 1411هـ - 1990م، الطبعة: الأولى، تحقيق: مصطفى عبد القادر عطا، ج1، ص172

بعد دیدم در چاپ جدید اصلاح کردند و نوشتند آیه 67 سوره مائده:

(يا أَيهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيكَ مِنْ رَبِّكَ)

اي پيامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، کاملا (به مردم) برسان!

سوره مائده (5): آیه 67

در عرفه نازل شده است! نمی دانم قضیه چه است حوزه ما به کجا می رود؟ فقه اصول این قدر وقت های ما را گرفته است که اصلاً‌ از این طور مباحث کلاً غافل شده ایم.

مدیریت حوزه باید یک برنامه ریزی دقیقی بکنند تا مباحث اعتقادی را قبل از فقه واصول به طلبه یاد بدهند.

وقتی یک طلبه ای در مباحث اعتقادی کار نکرده باشد با کوچک ترین شبهه ای می لغزد. وقتی هم که لغزید:

«إذا فسد العالم فسد العَالَمْ»

در هر صورت...

 این ها باید در یک جلسه علمی مطرح بشود و صحبت بشود و این برای دیگران هم درس باشد که هر کسی از جایش بلند نشود بخواهد کتاب درسی بنویسد فرق است بین کتاب درسی و علمی شما یک کتاب علمی بنویس هزاران کتاب علمی می نویسند که ده ها اشکال دارد.

مگر کتاب هایی که خودمان نوشتیم اشکال ندارد؟ کتاب های دیگر بزرگان مگر هیچ اشکالی ندارد؟ ولی یک دفعه کتاب درسی برای 1 میلیون دانشجو و طلبه می نویسم، این یک مقداری حسابش فرق می کند.

درمورد قضیه حدیث قرطاس آورده بودند که رسول اکرم می خواست ولایت حضرت امیر المؤمنین علیه السلام را در آخرین لحظه بیان کند:

«هَلُمُّوا أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تضلون بَعْدَهُ»

الجامع الصحيح المختصر؛ اسم المؤلف: محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاري الجعفي الوفاة: 256، دار النشر: دار ابن كثير , اليمامة - بيروت - 1407 - 1987، الطبعة: الثالثة، تحقيق: د. مصطفى ديب البغا، ج4، ص1612، ح4169

ایشان می گوید رسول اکرم می خواست ولایت حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام را مکتوب بنویسد که نگذاشتند، بعد به قول ابن ابی الحدید استناد کردند، تعبیر خوبی دارد دیدم مناسب با بحث ما هست عمر به ابن عباس گفت:

«يا عبد الله، عليك دماء البدن إن كتمتنيها»

کفاره شتر بدهی این حرفی که من دارم می زنم کتمان کنی!

«هل بقي في نفسه شيء من أمر الخلافة ؟»

آیا امیر المؤمنین هنوز در دلش بحث خلافت هست که پیغمبر او را برای خلافت نصب کرده؟

«قلت: نعم، قال : أيزعم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم نص عليه؟»

علی هنوز بر این باور هست که پیغمبر او را به عنوان امام منصوص نصب کرده؟

«قلت: نعم»

به عمر گفتم بله.

«وأزيدك»

ابن عباس می گوید آقای عمر یک چیزی هم اضافه کنم.

(سألت أبي عما يدعيه، فقال: صدق»

از پدرم عباس، عموی پیغمبر سوال کردم که آیا پیغمبر علی را برای خلافت انتخاب کرد؟ فرمود بله انتخاب کرد این را تصدیق کرد.

«فقال عمر: لقد كان من رسول الله صلى الله عليه وسلم في أمره ذرو»

بله پیغمبر از اول تمایل داشت که علی را خلیفه معین کند.

«من قول لا يثبت حجة»

پیغمبر حرف های در رابطه با خلافت علی زد ولی این ها حجتی را تمام نکرد، نتوانست اثبات کند که پیغمبر، علی را به عنوان خلیفه معین کرده حجت تمام نشد.

«ولا يقطع عذراً»

و عذر دیگران را هم قطع نکرد.

 یعنی حرف های دو پهلو زد. صراحتاً نگفت که امیرالمومنین علی علیه السلام خلیفه مسلمین است.

«ولقد كان يربع في أمره وقتاً ما»

یک وقتی هم می خواست به صراحت خلافت علی را مطرح کند.

«ولقد أراد في مرضه أن يصرح باسمه»

شرح نهج البلاغة؛ اسم المؤلف: أبو حامد عز الدين بن هبة الله بن محمد بن محمد بن أبي الحديد المدائني الوفاة: 655 هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت / لبنان - 1418هـ - 1998م، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمد عبد الكريم النمري، ج12، ص13

وقتی که بیمار بود فرمود:

«أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تضلون بَعْدَهُ»

الجامع الصحيح المختصر؛ اسم المؤلف: محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاري الجعفي الوفاة: 256، دار النشر: دار ابن كثير , اليمامة - بيروت - 1407 - 1987، الطبعة: الثالثة، تحقيق: د. مصطفى ديب البغا، ج4، ص1612، ح4169

«ولقد أراد في مرضه أن يصرح باسمه»

می خواست صراحتاً اسم علی را ببرد

«فمنعت من ذلك»

منِ‌ عمر جلوگیری کردم نگذاشتم نام علی را در این وصیت بنویسد.

«إشفاقاً وحيطة على الإسلام»

هم دلم سوخت و هم احاطه ای که به جامعه اسلامی داشتم.

 یعنی من از پیغمبر بهتر می فهمیدم!

«لا ورب هذه البنية»

قسم به این مکه

«لا تجتمع عليه قريش أبداً»

هرگز قریش، تسلیم خلافت علی نخواهد شد.

«ولو وليها لانتقضت عليه العرب من أقطارها»

اگر علی خلیفه شود تمام عرب ها از گوشه و کنار قیام خواهند کرد

«فعلم رسول الله صلى الله عليه وسلم أني علمت ما في نفسه»

رسول اکرم متوجه شد که من فهمیده ام چه می خواهد بکند؟

 یعنی متوجه شد که من فهمیدم می خواهد اسم حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام را در این وصیت نامه بنویسد.

«فأمسك»

خودداری کرد.

«وأبى الله إلا إمضاء ما حتم»

خدای عالم هم اِبا کرد مگر امضای آن چیزی که قضای حتمی بود.

شرح نهج البلاغة؛ اسم المؤلف: أبو حامد عز الدين بن هبة الله بن محمد بن محمد بن أبي الحديد المدائني الوفاة: 655 هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت / لبنان - 1418هـ - 1998م، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمد عبد الكريم النمري، ج12، ص13

یعنی خدای عالم مقدر کرده بود علی خلیفه نشود ولذا پیغمبر هم خیلی دوست داشت علی را خلیفه کند و من هم تلاش کردم تلاش من هم نتیجه داد ولی تلاش من جزء العله بود آن که مهم بود این بود که خدای عالم اراده نکرده بود علی خلیفه شود!

باید گفت انا لله وانا الیه راجعون!

پرسش:

یعنی نظر خدا موافق نظر منِ عمر است.

پاسخ:

بله، چند تا موافقات نوشتند که عمر نظری می داد پیغمبر نظری می داد خدا طبق نظر عمر آیه نازل می کرد! آقای سیوطی کتابی دارد موافقات عمر ابن الخطاب 22 مورد آورده که پیغمبر یک چیزی می خواست عمر یک چیزی می خواست، قرآن آمد تأییداً لعمر ابن الخطاب، آیه نازل کرد. فقط مانده است بگویند عمر خدا است یا با خدا رفاقت دارد پیغمبر واقعی، خلیفه دوم است!

ما از طلبه های جوان اهل سنت انتظار داریم این ها را یک مقداری حلاجی کنند تحلیل کنند یک مقداری برای مردم بیان کنند این قضایا چیز کوچکی نیست که ما بخواهیم از کنارش به سادگی رد بشویم. عزیزان دقت کنند در این جا غزالی حرف زیبایی دارد که ذهبی و سبط ابن جوزی هم حرف غزالی را تأیید کرده اند.

ذهبی می گوید با این که ابو حامد غزالی دریایی از علم است نمی دانم چرا چنین حرفی زده است؟ شاید آخر عمرش پشیمان شده توبه کرده.

یعنی واقعاً آدم نمی داند به حال ذهبی بخندد یا گریه کند؟ آقای غزالی در مجموعه رسائل  امام غزالی، صفحه 483 می گوید:

«أسفرت الحجة وجهها»

حجت و دلیل الهی صورتش را روشن کرد.

«واجمع الجماهير على متن الحديث من خطبته في يوم غديرحم باتفاق الجميع فقال عمر بخ بخ يا أبا الحسن لقد أصبحت مولاي ومولى كل مولى فهذا تسليم ورضى وتحكيم»

در حقیقت تسلیم عمر در برابر خلافت امیر المؤمنین و رضایت او و حکم بر خلافت او است.

«ثم بعد هذا غلب الهوى»

بعد از این دیگر هوای نفس غالب شد.

«تحب الرياسة وحمل عمود الخلافة»

این که بیایند پرچم لشکر اسلام را خودشان به دست بگیرند.

«وعقود البنوة»

آن عهد و پیمانی که بسته بودند آن عهد و پیمان ها را انجام بدهند.

  همان قضیه نامه ملعونه است.

«وخفقان الهوى في قعقعة الرايات»

هوای نفس آن چنان این ها را گرفتار کرد که دنبال این بودند پرچم های زد و خورد راه بیاندازند.

«واشتباك ازدحام الخيول»

لشکر کشی کنند اسب های جنگی را به میدان بیاورند.

«وفتح الأمصار»

کشورها را فتح کنند.

«وسقاهم كأس الهوى»

حب ریاست، چه و چه آبِ هوای نفس را به این ها نوشاند.

«فعادوا إلى الخلاف الأول: فنبذوه وراء -ظهورهم واشتروا به ثمناً قليلا»

سر العالمين وكشف ما في الدارين؛ اسم المؤلف: أبو حامد محمد بن محمد الغزالي الوفاة: 505هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت / لبنان - 1424هـ 2003م، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمد حسن محمد حسن إسماعيل وأحمد فريد المزيدي، ج 1، ص 18

بعد یک جمله ای دارد این هم عزیزان دقت کنند در رابطه با حدیث قرطاس:

«إن الرجل ليهجر»

ديوان المتنبي؛ اسم المؤلف: أبو البقاء العكبري الوفاة: 616، دار النشر: دار المعرفة - بيروت، تحقيق: مصطفى السقا/إبراهيم الأبياري/عبد الحفيظ شلبي، ج1، ص9

را ما ندیدیم هیچ کتابی از اهل سنت به عمر نسبت بدهند آن جا که اسم عمر می آید می گوید:

«قال عُمَرُ إِنَّ النبي صلى الله عليه وسلم غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا»

الجامع الصحيح المختصر؛ اسم المؤلف:  محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاري الجعفي الوفاة: 256، دار النشر: دار ابن كثير , اليمامة - بيروت - 1407 - 1987، الطبعة: الثالثة ، تحقيق: د. مصطفى ديب البغا، ج1، ص54، ح 114

«إن الرجل ليهجر»

در کتاب های لغت مثل ابن منظور و دیگران می گوید:

«والقائل كان عمر ولا يظن به ذلك»

لسان العرب؛ اسم المؤلف: محمد بن مكرم بن منظور الأفريقي المصري الوفاة: 711، دار النشر: دار صادر - بيروت، الطبعة: الأولى، ج5، ص254

«والقائل عمر ولا يظن به ذلك»

مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح؛ اسم المؤلف: علي بن سلطان محمد القاري الوفاة: 1014هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - لبنان/ بيروت - 1422هـ - 2001م، الطبعة: الأولى، تحقيق: جمال عيتاني، ج 11، ص 115

تنها جایی که من در کتب اهل سنت دیدم خیلی گشتم اگر دوستان پیدا کردند به ما خبر بدهند در کتاب های شیعه زیاد است. در کتاب های اهل سنت که: «إنَّ الرجل لیهجر» با این واژه به عمر نسبت داده شود غیر از ابو حامد غزالی هیچ کس نیاورده یعنی ما پیدا نکردیم.

«قال قبل وفاته ائتوا بدواة وبيضاء لأزيل لكم إشكال الأمر واذكر لكم من المستحق لها بعدي. قال عمر رضي الله عنه دعوا الرجل فإنه ليهجر وقيل يهدر»

سر العالمين وكشف ما في الدارين؛ اسم المؤلف: أبو حامد محمد بن محمد الغزالي الوفاة: 505هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت / لبنان - 1424هـ 2003م، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمد حسن محمد حسن إسماعيل وأحمد فريد المزيدي، ج 1، ص 18

یهدر هم نیست یهذر است. هذیان می گوید این عبارت مال آقای ابو حامد غزالی است. یعنی تنها آخوند سنی است که می گوید:

«إنَّ الرجل لیهجر»

قائلش عمر ابن الخطاب بود.

والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته





Share
* نام:
* پست الکترونیکی:
* متن نظر :
* کد امنیتی:
  

آخرین مطالب
پربحث ترین ها
پربازدیدترین ها